بلۏچ کُپـی

1) گـَـزَل نـڃ؟! دلانا؛گــَـزَل؛ ما ؛ کــَـنِـن * مَرۏچی حَــسَدّان بَــــدَل؛ ما؛ کــَـنِـن

2) جهانا مَــــــرۏچـــــــــی گـــَـزَل تِر کــَـنِـن *دلانا مَـــرۏچی بَــدَل تِر کــَـنِـن

3) گـُـلڃن عَـیْـد و رۏچان گلستان کــَـنِـن * دلــَئ دَپْـتــَـران؛ صد دبستان کــَـنِـن

4) چَه مِــهْران؛ کــَــبابـِڃن گــَــــزَل جَم کــَـنِـن * بـِـــراتی حَسَـدّان؛ دلا کم کــَـنِـن

5) بـِـراسان چَه جنگان؛ واتــَـرّ کــَـنِـن * گــُهار و بـِراسی دلان؛ شـَـرّ کــَـنِــــن

6) مَـرۏچی دلان پُر چَه کــَـنـْـدَگْ کــَـنِـن *چَه هانی؛ مُــــریدّان زِنْـدَگ کــَـنِـن

7) گــُــلڃن عَـیْـد ؛ یَهـْـــتــَـه مَـرۏچی پَـدا * دلــَئ حال و مالــُـن بـِباتــَــــن فـدا

8) دلی مال و حالان ؛ کــُـرْبان کــَـنِت *پَـس و گـۏک و مالان؛ کــُـرْبان کــَـنِت

9) پَـهـِلــّی بـِـلـۏ ̈طِـت چَه هَــمْــساهِگان * بـُـراکان بــِـبَـکــْـشِت پَه هَــمْساهِگان

10)فـَعولـُن فـَعولـُن فَعولـُن فَعَـل*پَهـِل کــَن دلــَـئ شَیـْر و وزن وگــَـزَل

مَـزَنِـڃـن عَـیـْـد؛ مُبارک بات :▼

یـڃ مَـزَنِـڃــن عَـیـْـد پَه تــَمامِڃن بـِرات و گــُـهار وماسان

مُبارک بات

آپْرڃـچ یا  چَـــرّ= آبشار

توضیحات فارسی:▼

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

گــَـزَل = غزل

دپتر= دفتر- شَرّ= خوب .عالی. کندگ = خندیدن .کربان = قربان

گـۏک = گاو .  پَس = بز(گوسفند درسرحد).پَـهـِلــّی بـِـلـۏ ̈طِـت = حلالیت بطلبید

مَزَنڃـن:/mazanëhn / بزرگ◄گــَـپّ = جمله: مَزَنِڃن دِرَچْك مَزَنِڃن عید

كِـبْلـَـه :/keblah/ غرب، مغرب، قبله ◄گــَـپّ = جمله: كِبله كـُجُنْگـُرن؟

وُۏدا:/ vöwdā/ آنجا ◄گــَـپّ = جمله: وُۏدا نِشْـتَه

آبادي :/ ābādī/ سبزه زار ،روستا

پَزّۏر:/ pazzöwr/ چاق؛صفتی که بیشتر در مورد حيوان به كار مي رود

اَپْتار= هـَـپْـتار: /aptār/ كفتار

پُز:/ poz/ تكبّر،كبر، غرور◄گــَـپّ = جمله: پُز دَيَگــَـيْن

دَسْماز:/ dasmāz/ وضو

دَزْماز:/ dazmāz/ وضو

گــَـپّ = جمله: دَزْماز گِرَگـَـيْن

مان بيتّ:/ mānbītt/ داخل شد ، وارد شد

مَرُۏچان:/ maröwčān/ اين روزها ◄گــَـپّ = جمله: مَرۏچان گارِن

آبداري:/ ābdārī/ قــُـمقمه

بُنْمال بُلْمال:/ bolmāl –bonmāl/  اصل اوّلیه ی مال ؛باقيمانده ی اموال

آبادْ كـَـنُـۏك:/ ābād kanöwk/ آباد كننده

جاگاه :/ ǰāgāh/ جايگاه، جا و مكان ◄گــَـپّ = جمله: جاگاه نِڃ = جا نڃست

جاگـَه :/ gāgah/ جا و مكان

تـَـژْن:/ tažan/ زخم زبان، سرزنش

بَربادي:/ barbādī/ نابودي ◄گــَـپّ = جمله: بربادي كُه

پَژْم:/ pažm/ پمبه ◄گــَـپّ = جمله :پَژْمان چِنَگِن

اَنْچُوشڃن:/ ančošëhn/ اين چنان ،چنین، اين گونه◄ : ▼

گــَـپّ = جمله: هـَـنْچُـشڃن مُلْك من نــَـديسْتّه

شـَـنِك: /šanek/ بزغاله◄گــَـپّ =  جمله: شـَـنِك مُه

اَرّام:/ arram/ نوعي ترشي، ترشي ؛هَرّام ◄گــَـپّ = جمله: اَرّاما بيار  وَرُن.

پِڃشاپ:/ pëhšāp / ادرار، شاش ◄گــَـپّ = جمله: پڃشاپي زَرْدَن.

بُرزڃن كۏه:/borzëhnköwh/ كوه بلند ◄گــَـپّ =جمله: برزڃن كۏهي ديتّ

( دلاور مَکــُّرانم )

1) در این چاهان به چشم آید دو صد چاه*وَ حُسن هر ستاره بهتر ازماه

2) بلوچستان تو باشی ؛ همچو معدن*تویی تو ؛ این جهان را زیور تـن

3) به هرگوشه عجایب درتوموجود*از این حُسنت دلم چیده دوصد سود

4) وَ چاهانم در این بُستان عجب تر *پُرازمِهر است ومردانش سِکندر!

5) عجب سخــت است ایـــن درد  جدایی * دل مجـنون نمی بــیند رهایی

6) نمی دانی چه گـُـــــلها دیدم آنجا * هـــمه لطف همـــه خوب مُصفـّـا

7) چه اشعاری از آن مردان عاقل*به سنگ کــُه رقم خورده ز صد دل

8) پُر ازسنگر؛بدیدم کوه شاهوی*نه یک چشمه درآنجا بُد نه یک جوی

9) در آن کوهها مــحبت بوده مهمان * پَریها مانــده اند آنجا به زنــدان

10) مغولها بوده اند مردان بد خو * پَنـَـهْـگـَه هم به ایران ؛ کوه شاهو

11) پـنا ه از ایــلخانان ؛ مرز ایران *به سال هفصدوسی مُلک چاهان

12) سر افرازی بُود با مَکــُّرانی* که آرامش دهد او برجــــــــــــهانی

13) خدا داده صفــت بر مَکــُّـــرانم * از او گــَشته ؛ دلاور ؛ مَکــُّـرانم

14) خــدا زیــبا جـــهانی آفـــریده * به ایـــرانم محـبت ها رسیـــــــــده

15) بلوچستان ؛ تو هستی همچو گـُلشن *خورَدشیر لبت هرمرد وهرزن

16) زدی جـــادو دل دانـای ایّوب * ز چشمانـت بزن بر او دو صدچوب

17) تو با مُخْــت و پُـتانم بهـترینی * ز کــۏچـڃـنک و شِگڃـمم نازنینی

18) وَ لاشــارم همه ؛ زیــبا وخندان * وَ سَرحَدّم مــرا باشد دل و جـان

19) حُمَیْـریگ وکــَـسِرکنْدم پُراز ناز*چو یڃـتی ساربۏگی هم؛ بُوَد راز

20) ز پَـنـُّــۏچ و دِهانْ باشی سرافراز*ز بـِنـْتی هم سخن بشنو پر از ناز

21) سَراوانــَــم همه ؛ زیبــای زیبا * بُود آنـــجا عـجایـــبها  ز  خــُـرما

22) وَ هـیچّانم نِگــینی شد پُر از شعر*هنردارد وَ عـلمش هم پُر از مِهر

23) خـُـواش و زاهدان؛شیرین ز پسته*وَمردانش قوی شیرند؛ نه خسته!

24) از آن ایـــرنــــــدگان آیــد مُحبّت * دهــد صــدها وفـــا؛دارد مُوَدَّت

25) ز بُمپوری وَ پهره جان بنازم *بُود مِهرش چو آرامش ؛ چو ســـازم

26) به چَهْــــبارم عـــجب  آید مُهاجر * وَ بیگانه شود آنــجا چوتــاجـــر

27) وَ چَهْـباری بُـوَد درخانه ی چوب!*نه تاجرشد!نه ثروتمندِ محبوب!

28) عجب خوب وعجب زیبا تمیزی*بلوچستان:چه گویم من؟عـزیزی!

  12/ 12 / 84   ایّوب ایّوبی

وزن شعر : مفاعیلن مفاعیلن فعولن    *  قالب شعر: مثنوی

مضمون شعر  : غنایی ؛ تاریخی

( ای بلوچستان )

1) پُرکـُـناری رود ناز داروکان * کــــــــــــــــان داروی بلوچی در جهان

2) جاده ات مظلوم کرده سنگ وخاک *بیشتر ارزی تو ای روستای پاک

3) کوه وگــــَــزها باصـــفایند و تمـــیز* مردمانت با وفــایـــند و عـــزیز

4) کوه گــَرَّگ ؛پر طلا وپرگـُل است*مزرعه در داروکان پر سُنبل است

5) لحظه هایت پُــــر زباران وصفا * قطره قـــــــــطره این دلم دادی شفا

6) خِش خش باران شنیدم نرمِ نرم * کلبه هایت از مــــــحبّت گرمِ گرم

7) خیس گشته مِهر و عشقم بی نظیر * گـــَـر روم زینجا دلم اینجا اسیر

8) بامــــدادانت سرود بلــــــبلی * می نوازد روح وجــــان هر دلــــــی

9) دامن کوهت همیشه سبز باد * وین ستایش را مبر از ذهـــــــن ویاد

10) داروکانم یاروکۏچڃنکم رفیق*کۏشک ومَهبان؛ قلب ما راشد شفیق

11) خاطره دارم ز کــُـه های شِنی * وَز نـُکـُهــــْچ و چشمه های معدنی

12) ابر باد وخوش بهاری دیده دل * صد پرســـــــــتوی بهاری دیده دل

13) گویدم محمود پــــــور کدخدا * من به حاکم جَنــــــــــگ دادم نه وفا

14)  داروکانی مرد جنگ است ودلیر* حاکمان را او نگفته واجَه ؛ میر!

15) عشق یڃتـَک باشدم درخون وجان *غنچه هایش خوش زبان مهربان

16) هرکِــشیگی هم نباشد بی وفا * از کِـــــشیگی من چَـــشیدم صد وفا

17) آن حسن خان هم نگیرد مالیات * از بلوچ جـــــــنگجوی پاکْ  ذات

18) از جلایی کـَلـَّگی گویم سخن * او دلاور بوده در مُـــــلـْک و وطن

19) اتــّحاد بلبلان آنجا عجیب * از وفایش من نگــــــــــشتم بی نصیب

20) ای بلوچســــــتان پاک وبی مثال * ظلــــم ظالــــمها بکن کلاً زوال

وزن : فاعلاتن فاعلاتن فاعلن قالب مثنوی   تاریخ :5 / 12 /84

نوع توصیف : تخیّلی ؛ واقعی  ـ  ایّوب ایّوبی

.............................................................................................+

تصاویر آموزشی:

جـِنـْگ = جوشْک : چُگـُک = گنجشک

 گــُرْکْ = گرگ

کــَـــ̈طــَـگــَّـر  و  سڃسیگ و کـَـپـِنـْجـِّـر = باقرقره گندمی وتیهو

گــۏج =  مارمولک = بزمچه

باگار =جکوی درختی

   چــِـرْتِک و رَئـیسُّـک = توکای آبی

پَلنگ = یوز پلنگ

شِکاریگ = عقاب طلایی

کــَـپُــۏت = قـُمری

سُهْـرْ دُمْبُک =  کمرکولی = سهره دمگاه زرد

کــَبْگ و آهوگ = بز کوهی و کبک

 کۏهی گــُـوَرانْــڌ و آهوگ = کل وحشی نر

بَـــرُک = سسک

کۏهی کــُـرۏسْ=هُد هُد

کۏهی کـــَـرْگــُـشْک = خرگوش وحشی ؛غیراهلی

سڃسیگی چُکّ  و زَهگ = جوجه ی تـیـهو

گانـْـڌو = تِمْساح

کۏهی گۏج  = خاردم

تیر مار

 شاتــۏل = مرغِ  یا کریم ؛ موسی کو تقی